Dünyanın Genetiği Değiştirilmiş İlk Bebekleri

Tahmini Okuma Süresi: 2 dakika

Geçtiğimiz günlerde tüm bilim dünyasını ayağa kaldıran bir olay gerçekleşti. Çinli moleküler biyolog He Jiankui, genetiği değiştirilmiş ikiz iki kız çocuğunun dünyaya gelmesini sağladı. Tüm Dünya bu olay karşısında sessiz kalmayarak büyük tepki gösterdiler ve bunun tamamen etik dışı bir uygulama olduğu konusunda hemfikirdiler. Gelin görün ki iş işten geçmiş çoktan bebekler dünyaya gelmişti. Üstelik in vitro fertilizasyon yöntemi ile yapay ortamda döllendirildikten sonra genetiği değiştirtilen zigot ayrılarak tek yumurta ikizlerine gitti. Yani sonuç olarak günümüzde iki adet genetik olarak değiştirilmiş bebek bulunuyor.

Neden Böyle Bir Uygulama Yapıldı?

İkizlerin ailesi He Lab’ a çocuk sahibi olamadığı için başvurmuştu. Bu oldukça sık karşılaşılan bir durum fakat kızların babası HIV virüsü taşıyordu yani AIDS hastasıydı. Öbür taraftan bu bebeklerin annesi bu virüsü taşımıyordu. Bu da aslında doğacak bebeğin herhangi bir şekilde AIDSli olamayacağı anlamına geliyor. Hiçbir şekilde süt yolu veya plasenta aracılığı ile virüsün aktarılması imkânsız. Fakat yine de He Jiankui bu bebeklerin genleri ile oynayarak, HIV virüsünün hücreye girmesine izin veren CCR5 genini susturdu. Bunun için oldukça popüler ve göz önünde bir yöntem olan CRISPR/Cas9 yöntemi kullanıldı. Bu genin susturulması oldukça masum amaçlarla yapıldı ve şu anda oldukça masum görünen ikiz iki kız çocuğu dünyaya geldi.

Neden Etiğe Aykırı?

Bu genetiği değiştirilmiş bebek konusu tüm bilim insanları tarafından şiddetle kınandı ve büyük bir hata olarak değerlendirildi. Bunun birçok sebebi bulunmakta. Öncelikle en büyük sıkıntı bunun bir mecburiyet olamaması kaynaklı. Yani bebeklerin hiçbir şekilde genetik olarak AIDS hastası olma ihtimali yoktu. Bu da bu yapılanın hiçbir özrü olamayacağı anlamına geliyor. Çinli moleküler biyolog HE Jiankui’ye sorulduğunda ise bunu daha sonra risk altında olabilecek bebekler için yaptığını söylüyor.

İlk başta bu çok mantıklı hatta bilime kutsal bir hizmet gibi görülebilir. Fakat bu yapılan her ne kadar bilimsel araştırmalara yardımcı olacaksa da aşırı sorumsuz ve riskli bir davranış. Çünkü henüz DNA ve insan genomu hakkında yeterli bilgiye sahip değiliz. Evet, çok fazla şey biliyoruz ama Genom hatta DNA dahi yalnızca bilgiden ibaret değil. Bir gen yalnızca bir görev için evrimleşmemiş durumda. Hatta bazen birden fazla gen sadece tek bir görev için var. Genom, gen ve DNA sandığımız kadar basit değil maalesef. Bunu daha iyi tasvir edebilmek için GDO olarak bilinen Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar düşünülebilir. Hiçbir bilim insanı bitkilerin genlerini zararlı olsun, kitleleri imha etsin diye değiştirmemişti. Oysa onlar sadece verimi arttırıp, daha güzel meyveler elde etmek istemişti. Gelin görün ki yapılan müdahaleler hiç tahmin edilmeyecek sonuçlar doğurmuş ve bizler için berbat sonuçlar doğurmuştu.

He Gurur Duyuyor

Çinli moleküler biyolog bu yaptığı ile tüm dünyayı karşısına aldı. Bu uygulama tartışmasız her etiğe aykırı ve yanlış bir müdahaleydi. Fakat maalesef henüz bilim etiği değil ülkelerin kanunları söz sahibi. Kanunen bakıldığında da neredeyse her ülkede bu bir suç ve kanunen de yapılması uygun olmayan bir davranış. Faka Çin’de değil. Çin klonlamayı yasaklamış fakat gen düzenleme ile ilgili herhangi bir sınırlama yapmamıştı. Eleştirilerin hedefinde olan He Jiankui ise yaptığı açıklamada insanlığa büyük hizmet verecek bir çalışma yaptığını ve çalışmasıyla gurur duyduğunu söyledi.

Ekrem Mücahit Doğdu

Bilimlendin.com kurucusu. Üsküdar Üniverisitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik (İngilizce) öğrencisiyim. Çok küçük yaşlardan itibaren bilimle ilgiliyim. Bu alanda bir şeyler yapmak, öğrenmek ve öğrendiklerimi insanlara aktarmayı çok seviyorum. Kendi bilim alanım dışında astrofizik ve modern fizik ile de ilgiliyim.

Bir cevap yazın

tr_TRTürkçe
en_USEnglish tr_TRTürkçe