Nötron Yıldızı

Tahmini Okuma Süresi: 2 dakika

Bir Nötron Yıldızının Doğuşu

Nötron yıldızları evrenimizdeki en garip oluşumlardan birisi olabilir. Binlerce metre çapta olan katı ve karmaşık bir oluşumdur. Nötron yıldızındaki katılığı hayal dahi edemeyiz. Yıldızların da insanlar gibi yaşam süreleri vardır. Herhangi bir yıldızın yaşamı temel olarak iki güç arasındaki denge ile kontrol edilir. Birincisi kendi yerçekimi, ikincisi ise füzyon reaksiyonlarından kaynaklanan radyasyon basıncı. Füzyon iki hafif elementin nükleer reaksiyonlar ile birleşerek daha ağır elementler oluşturmasıdır.

Yıldızlarda füzyon, çekirdeklerindeki hidrojenlerin helyuma dönüşmesiyle olur. Bütün hidrojenler helyuma dönüşünce çekirdekte bulunan hidrojenler tükenir. Eğer yıldızımız şanslıysa yani büyükse oluşan helyumlar füzyon edilerek karbona oluşur. Bu da çekirdeği daha yoğun ve ağır yapar. Çünkü her füzyonda oluşan atomlar öncekine göre daha ağırdır. Karbon füzyonla neona, neon oksijene, oksijen de silisyuma dönüşür. Füzyon basamaklarının en sonunda demir bulunur. Demir başka bir elemente füzyon edilemez. Yıldızımızda füzyon edilecek başka element kalmamıştır. Böylece yıldızımızda radyasyon basıncı düşer. Bütün bu reaksiyonlar sonucu yıldız dengesini yitirir. Çekirdeğin kütlesi yaklaşık güneşimizin 1.5 katı kadar kütle elde ettiğinde çekirdek çökmeye başlar. Yıldızımız dıştan içe doğru çöker. Bu çöküşte oluşan mekanik itiş protanlar ile elektronları birbirine eriyip atomun çekirdeği kadar yoğun olan nötronu oluşturur. Yıldızımız dış kısımlarını uzaya fırlatır ve süpernova patlaması yaşar. Süpernova çok büyük enerji yayan yıldız patlamalarıdır. Ve yıldızımız artık bir nötron yıldızıdır.

Sıcak Şehirleri Bir Bilyeye Sığdırmak

Yıldızımızın kütlesi ortalama iki tane güneş kütlesi kadardır. Ama çapı 25 km’dir. Öyledir ki bir santimetreküp bilyeye 700 metre çapındaki bir demir bilyeyi koymaktır. Yıldızımızın kütlesi yaklaşık bir milyar tondur. Tüm insanların kütlesini bir kesme şekere sokmakla eşdeğerdir. Bu ağırlık ve hacim bir araya geldiğinde devasa bir yerçekimi oluşur. 1 metre yükseklikten bir topu bırakacak olursak saniyenin 100.000’de birinde yere 120 milyon m/s hızla yere çarpar. Yıldızımızın yüzeyi müthiş düzdür. 5 milimetreden daha büyük bir engebe bulamazsınız. Yaklaşık 10 cm atmosferi ise sıcak plazmadan oluşmuştur. Sıcaklığı ise 1 milyon °C derecedir. Bizi ısıtan güneşin sıcaklığı ise 5500 °C derecedir. Çekirdeğinden dışarıdan içeriye doğru gidildikçe daha fazla nötron daha az proton görürüz.

Dev Bir Atom:Nötron Yıldızı

Yıldızımız atoma oldukça benzer. Ama yıldızımızın çekirdeği yerçekimi ile bir arada dururken atom çekirdeği güçlü etkileşim ile bir arada durur. Nötron yıldızları kendi ekseni etrafında saniyede birkaç kez dönebilir ama kendini besleyebilecek bir yıldız bulursa saniyede dönme hızı yüzlerceyi bulabilir. Saatte yaklaşık 4.2 milyar m/s hıza sahiptir. Bu dönüş hızına dayanamayan yıldızımız garip bir yumurta şeklini alır. Yıldızımız pulsar olmuştur. Pulsarlar radyo dalgaları yayarlar.

İlk Nötron Yıldızı Keşfi

İlk Nötron yıldızı 1967 Yılında Cambridgeli Susan Jocely Bell tarafından keşfedilmiştir. Bell’in üniversite öğretmeni dahil 3 kişi nötron yıldızları sayesinde Nobel alırken Bell’e herhangi bir ödül verilmemiştir.

Bir cevap yazın

tr_TRTürkçe
en_USEnglish tr_TRTürkçe