Ter Nedir, Ne İşe Yarar?

Tahmini Okuma Süresi: 2 dakika

 

Okula gitmeniz gerekiyor ve sınavınız var diyelim. Okula giderken kullanabileceğiniz son otobüs ise durağa çok yaklaştı ve siz otobüs durağına koşuyorsunuz. Koşarken nefesiniz derinleşiyor, kalp atışınız hızlanıyor, ve cildiniz ter ile kaplanıyor. Peki ama bu madde nasıl aniden yoktan var oluyor? Amacı ne?

 

Nasıl Terleriz?

 

Neden terleriz diye bir anket yapsak muhtemelen en popüler cevabın ucu spor yapmaya çıkar. Bu demek oluyor ki terleme, hücrelerinizin derinliklerinde hareketlenmeye yanıt olarak başlıyor. Siz otobüse koşarken hızınızı artırdıkça kaslarınız daha çok çalışır ve enerjiye olan gereksinimleri artar. Hücresel respirasyon denilen bu süreç hücrenin enerji birimi olan ATP’yi oluşturmak için glukoz ve oksijen tüketir. Bu sürecin çoğu kısmı mitokondri denilen yapıda gerçekleşir. Siz hareket ettikçe vücudunuza enerji sağlamak için mitokondri daha fazla çalışır. Bu çok çalışmanın da bir bedeli var. Hücreler ATP’yi ayrıştırırken ısı salınımı yaparlar. Bu ısı vücudunuzdaki tüm sıcaklık sensörlerini uyarır. Bu reseptörler kas hücrelerinizden gelen fazla ısıyı algılar ve bu bilgiyi hipotalamusa bildirirler. Bunun üzerine hipotalamus otonom sinir sistemi vasıtasıyla cildinizdeki ter bezlerine sinyal gönderir. Bu sinyaller tüm vücuda dağılır, özellikle avuç içlerinizde, koltukaltlarınızda ve baş bölgenizde yoğunlaşır. Ter bezlerinde sarılı zar içinde hücreleri çevreleyen sıvı halde sodyum ve klor bulunur. Hücreler sodyum ve klor iyonlarını ter bezinin içinden geçen bir kanala yollar. Kanalın içi, dışarısından daha yoğun olduğu için osmoz yoluyla su kanalın içine girer. İlk salınım denilen sıvı kanalın aşağısında birikir, su basıncı bunu kanalın uzun düz kısmına iter. Sıvı cilt üzerine çıkmadan önce kanalı çevreleyen hücreler sürecin devam edebilmesi için olabildiğince tuz tutar. Terdeki su vücudun ısısını emer ve su yüzeye ulaştığında buharlaşarak yok olur, bu da vücut ısınızı düşürür. Buharlaşmalı soğutma denilen bu süreç atalarımızdan kalan önemli bir adaptasyondu.

 

Peki Ama Sadece Spor Yapınca Terlemiyoruz Ki?

 

Soğutma etkisinin faydası sporla da sınırlı değil. Terlediğimiz pek çok farklı senaryo var. Acı şeyler yemek bazı insanların yüzlerinin aşırı terlemesine neden olur. Bunun sebebi acının beyinde ısı reseptörlerini harekete geçiren ,aynı sporda olduğu gibi, sinirsel tepkimeyi başlatmasıdır. Bu da ısıya karşı bir tepkidir. Terlemek ayrıca stresli durumlarda da karşılaştığımız bir olaydır. Az önce koştuğunuz otobüsten indikten sonra girdiğiniz sınavda yaptığınız streste de terleyebilirsiniz. Bunun sebebi de adrenalinin kas aktivitesini uyarması ve kan damarlarının genişlemesini sağlamasıdır. Bu iki olay da ısıyı artırır ve terlemeyi başlatır. Hastalandığımızda da terleriz. Ateşimiz çıktığında terlememizin sebebi de enfeksiyonun hipotalamusta kas aktivitesini artırması, bunun sonucunda daha çok enerji ısı olarak salınır. Tüm vücut ısınızı artıran bu durum enfekte maddelerin vücutta kalamaması için koruyucu bir mekanizmadır. Koşarken olduğu gibi terlemek ısının dışa atılmasını sağlar. Ateşiniz düştüğünde veya otobüse yetiştiğinizde vücut ısısı reseptörleri ısıdaki bu düşüşü algılar ve hipotalamus terleme tepkimesini sonlandırır.

İlker Akemiş

Bilimlendin.com kurucusu. İstanbul Türk-Alman Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencisiyim. Araştırmayı, okumayı ve öğrenmeyi çok seviyorum, öğrendiklerimi de sizlere aktarmayı planlıyorum. Özellikle teknoloji, matematik ve uzay-zaman kavramları kategorilerinde görüşmek üzere :)

Bir cevap yazın

tr_TRTürkçe
en_USEnglish tr_TRTürkçe